Konuşma Bozuklukları

Konuşma bozukluğu nedir?

Konuşmak; nefes, ses, dil, dudak ve damak hareketlerinin uyum içinde çalışmasını gerektirir. Bu süreçlerin birinde yaşanan güçlük, seslerin farklı çıkmasına, konuşmanın takılmasına, çok hızlı ya da anlaşılmaz hale gelmesine veya sesin zorlanmasına yol açabilir. Dil ve konuşma terapisti, güçlüğün türünü ve günlük yaşama etkisini değerlendirerek kişiye uygun bir çalışma planı oluşturur.

Konuşma bozukluğu, dil terapisi kapsamına giren anlama ve ifade güçlüklerinden farklıdır; ancak ikisi bir arada görülebilir. Aradaki farkı dil terapisi ile konuşma terapisi farkı sayfasında ayrıntılı bulabilirsiniz.

Konuşma bozukluğu türleri

Başvuruların çoğu aşağıdaki başlıklardan birine girer. Her başlığın kendi sayfasında belirtiler, değerlendirme ve terapi süreci anlatılmaktadır.

Hangi belirtiler değerlendirme gerektirir?

• Konuşmanın aile dışındaki kişiler tarafından yaşa göre beklenenden az anlaşılması
• Belirli seslerin sürekli atlanması, başka seslerle değiştirilmesi veya bozuk çıkması
• Ses, hece ya da kelime tekrarları, uzatmalar ve konuşmaya başlarken takılmalar
• Konuşurken belirgin zorlanma, yüz veya boyunda gerginlik
• Uzun süren ses kısıklığı ya da konuşurken sesin çabuk yorulması
• Kişinin konuşmaktan kaçınması, söz almakta isteksizlik veya konuşmayla ilgili kaygı

Bu belirtilerden biri tek başına bir tanı anlamına gelmez. Ancak süreklilik gösteriyorsa ya da günlük iletişimi etkiliyorsa değerlendirme yol gösterici olur.

Çocuklarda ve yetişkinlerde konuşma bozukluğu

Çocuklarda konuşma sesleri belirli bir gelişim sırası izler ve bazı sesler okul çağına kadar olgunlaşmaya devam eder. Bu nedenle çocuğun yaşı, sesin hangi bağlamda zorlandığı ve konuşmanın genel anlaşılırlığı birlikte ele alınır. Konuşmaya hiç ya da çok az başlamamış çocuklarda ise öncelikle geç konuşma ve dil gelişimi değerlendirilir.

Yetişkinlerde kekemelik, ses bozuklukları, hızlı-bozuk konuşma veya çocukluktan süregelen ses üretim güçlükleri için terapi planlanabilir. İnme ya da başka bir nörolojik durum sonrasında ortaya çıkan konuşma değişikliklerinde önce hekim değerlendirmesi gerekir; terapi süreci hekim yönlendirmesiyle birlikte planlanır.

Değerlendirme ve terapi süreci nasıl ilerler?

Ön görüşmede başvuru nedeni, güçlüğün ne zamandan beri sürdüğü ve hangi ortamlarda belirginleştiği konuşulur. Ardından konuşma sesleri, akıcılık, ses kullanımı ve iletişim becerileri yapılandırılmış biçimde değerlendirilir. Terapi hedefleri kişiye özel belirlenir; çocuklarda aile katılımı ve ev çalışmaları sürecin önemli bir parçasıdır. Uygun durumlarda süreç online da yürütülebilir; İstanbul'da yüz yüze görüşme seçeneği vardır.